Så du ønskjer å selje verksemda di – kva no?

Å selje ei verksemd er ikkje ein intuitiv prosess, heller ikkje for erfarne næringsdrivande. Jo betre førebudd ein er, desto betre blir utfallet for alle partar.

Denne artikkelen gir ei kort oversikt over kva ein kan vente seg, samt nokre råd om korleis ein kan gjere prosessen noko enklare i det som ofte kan vere ein krevjande og utfordrande periode.

Når?

Lat oss leggje til grunn at du eig ditt eige selskap og har bestemt deg for at tidspunktet er rett for å selje. Det finst naturleg nok ei rekkje grunnar til dette, mellom anna at du har kome til eit stadium i livet der du ønskjer å trappe ned og kanskje engasjere deg i andre prosjekt. Eit sentralt poeng ved avgjerda om å selje er å setje i gang prosessen i god tid før du ønskjer at transaksjonen skal gjennomførast. Slike transaksjonar kan vere tidkrevjande og innebere betydeleg arbeidsinnsats.

Kva?

Kva er det eigentleg du ønskjer å selje, og kvifor? Tek du sikte på å selje heile verksemda, eller føretrekkjer du at selskapet sjølv sel delar av verksemda og samtidig held fram med andre delar? Dine profesjonelle rådgivarar vil kunne rettleie deg gjennom fordelane ved ulike tilnærmingar, slik at du – når du innleier dialog med ein potensiell kjøpar – har god oversikt over kva du ønskjer å oppnå.

Kven?

Eit neste spørsmål er kven som skal bistå deg gjennom prosessen. Svært få seljarar har erfaring med sal av selskap eller verksemder, og det er derfor avgjerande å sikre at rådgivarteamet er godt tilpassa dine behov og omstende. Dette er ikkje berre ein juridisk prosess; det er òg nødvendig med solid finans- og skatterettsleg rådgiving, og i mange tilfelle vil det vere føremålstenleg å engasjere eit transaksjonsrådgivingsmiljø (corporate finance). Eit slikt team kan – dersom det er godt samkøyrt med dine mål og ambisjonar – tilføre betydeleg verdi ved å identifisere relevante kjøparar, forhandle kommersielle vilkår på dine vegner og etter kvart òg leie gjennomføringa av transaksjonen.

Advokatar blir ofte involverte relativt seint i prosessen, men det blir tilrådd å engasjere juridisk bistand på eit tidleg stadium.

Eit kompetent transaksjonsteam, samansett av spesialistar innan mellom anna selskapsrett, fast eigedom, arbeidsrett, kontraktsrett, immaterialrett og skatterett, kan bidra betydeleg allereie innleiingsvis. Dette gjeld særleg ved gjennomføring av såkalla vendor due diligence – ein gjennomgang på seljarsida – der ein førebur svar på spørsmål ein kjøpar sannsynlegvis vil stille, og samtidig sørgjer for at dokumentasjon, kontraktar, rutinar mv. er i orden før selskapet blir tilbydd i marknaden. Ei slik førebuing kan redusere talet på oppfølgingsspørsmål frå kjøpar og dermed òg risikoen for prisjusteringar.

Vidare kan advokatar vere ei viktig støtte ved forhandling av intensjonsavtale (heads of terms), ved å identifisere forhold som kan framstå uproblematiske, men som seinare kan få uheldige konsekvensar.

Det blir tilrådd å bruke tid på å bli kjend med potensielle rådgivarar før oppdraget blir inngått. Transaksjonsprosessen inneber ofte tett og intensivt samarbeid over tid, og det er derfor avgjerande at ein har tillit til rådgivarane og opplever god personleg og fagleg kjemi.

Og kva er forhandlingsprosessen?

Når sjølve transaksjonen blir gjennomført, finst det inga universalløysing – kvar avtale er unik og skreddarsydd. Generelt kan ein likevel identifisere tre hovudfasar etter at intensjonsavtale er inngått: kjøpar si due diligence, forhandling av aksjekjøps- eller verksemdsoverdragingsavtale, samt seljar sin opplysningsprosess (disclosure).

Kjøpar si due diligence

Due diligence inneber at kjøpar gjennomfører ein grundig gjennomgang av verksemda for å identifisere forhold av betydning og kartleggje risiko.

Forhandlinga om kjøpekontrakten

Kjøpsavtalen blir normalt utarbeidd av kjøpar sine rådgivarar og vil inkludere garantiar og skadesløyshaldingar basert på informasjon som kjem fram i due diligence-prosessen.

Opplysningsprosessen

Opplysningsprosessen inneber at seljar kvalifiserer eller avgrensar desse garantiane ved å gi formell informasjon som avvik frå garantiinnhaldet. Dette er ein sentral mekanisme for å redusere seljar sitt ansvar for etterfølgjande krav, og advokatane vil gi nødvendig rettleiing gjennom denne prosessen.

Kva no?

Til slutt blir transaksjonen signert og gjennomført. Eit sentralt spørsmål er kva som skjer etter gjennomføringa: ønskjer du å tre heilt ut av verksemda, eller skal du bidra i ein overgangsperiode som tilsett eller rådgivar? Dette vil avhenge av dine eigne mål, kjøpar sine behov og kva partane har avtalt på førehand.

Etter gjennomføringa – og forhåpentlegvis ein velfortent pause – bør ein òg vurdere den vidare situasjonen sin. Dette kan omfatte oppdatering av testament, etablering av framtidsfullmakt, investering av salssummen i eigedom eller andre verdiar, eller oppstart av nye prosjekt.

Kor lang tid tek ein typisk transaksjon?

Når det gjeld tidsbruk, finst det ikkje eit eintydig svar, då kvar transaksjon er unik. Faktorar som selskapet si storleik, bransje, marknadsforhold, geografisk tilknyting og regulatoriske krav vil påverke framdrifta. Generelt vil ein salgsprosess sjeldan ta mindre enn tre månader, og det er heller ikkje uvanleg at han strekkjer seg opp mot tolv månader frå start til gjennomføring.

Kva elles?

Å selje ei verksemd – anten gjennom aksjesal eller sal av eigedelar – kan vere ein krevjande og til tider belastande prosess. Rådgivarane vil kunne bidra med struktur, oversikt og praktisk støtte gjennom prosessen, men det er likevel viktig å vere førebudd på høg arbeidsintensitet. Ei avgjerande føresetnad er at verksemda framleis blir driven som normalt gjennom heile prosessen, ikkje minst fordi det alltid ligg føre ein risiko for at transaksjonen ikkje blir gjennomført. Det kan òg vere ønskjeleg å avgrense informasjon internt fram til avtalen er inngått, for å unngå unødig uvisse blant dei tilsette.

I Advokatfirmaet Tollefsen arbeider vi jamleg med selskaps- og transaksjonsrettslege problemstillingar og bistår klientar i ulike delar av salgsprosessar. Ved behov samarbeider vi òg med andre rådgivarar og fagmiljø for å sikre ei føremålstenleg og heilskapleg oppfølging tilpassa den enkelte transaksjonen.

Skrive i samarbeid med det UK baserte advokatfirmaet Knights , og corporate lawyer Kathryn Paisley.

Advokat Kristine Geirsdatter Celius

E-post: kristine@advokat-tollefsen.no

Advokat Silje Flugheim Heggestad

E-post: silje@advokat-tollefsen.no